Zbigniew Toffel

Młodość i edukacja

Swoją muzyczną drogę rozpoczął w wieku sześciu lat od nauki gry na skrzypcach. Już jako uczeń lwowskiej szkoły muzycznej w latach 1944-1946 założył i prowadził gimnazjalną orkiestrę. Po wyjeździe ze Lwowa kontynuował edukację w Opolu, gdzie w 1947 roku zdał dużą maturę w Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika. Równocześnie w latach 1946-1949 pracował jako skrzypek w Orkiestrze Symfonicznej w Opolu oraz prowadził Zespół Pieśni i Tańca przy Komendzie Hufca.

Rozwój kariery na Śląsku

W 1949 roku podjął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, jednocześnie uczęszczając do Średniej Szkoły Muzycznej w Katowicach. Na uczelni zainicjował powstanie Studenckiej Orkiestry Symfonicznej, z którą w 1952 roku zdobył I nagrodę Ministra Kultury i Sztuki na centralnych eliminacjach w Krakowie. Założył tam również Chór Męski, nagrodzony na tych samych zawodach III miejscem.

Jego studia zostały przerwane w 1952 roku przez powołanie do wojska. Służył w Zespole Pieśni i Tańca Warszawskiego Okręgu Wojskowego, początkowo grając na skrzypcach, a następnie dyrygując tym zespołem. Po powrocie na Politechnikę Śląską w latach 1954-1956 pełnił funkcję kierownika artystycznego i dyrygenta 200-osobowego Zespołu Pieśni i Tańca, wygrywając z nim II miejsce na eliminacjach w Łodzi. Równolegle kierował Zespołem Pieśni i Tańca Ziemi Gliwickiej.

Złote lata w Krakowie

Nabyte doświadczenia skłoniły go do podjęcia w 1956 roku studiów na Wydziale Kompozycji, Teorii i Dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Kształcił się tam pod okiem prof. Artura Malawskiego, a po jego śmierci u prof. Witolda Krzemieńskiego. Dyplom z dyrygentury uzyskał we wrześniu 1961 roku, po czym przez rok prowadził Chór Chłopięcy Państwowej Filharmonii w Krakowie.

Kolejne dekady przyniosły szereg znaczących osiągnięć:

• W latach 1962-1966 dyrygował Chórem Polskiego Radia w Krakowie, z którym dokonał archiwalnych nagrań około 400 utworów muzyki chóralnej a cappella.

• Od 1965 do 1994 roku kierował chórem w Operze i Operetce Krakowskiej.

• Gościnnie dyrygował wieloma orkiestrami symfonicznymi w Polsce oraz za granicą.

Działalność pedagogiczna i dziedzictwo

Zbigniew Toffel był niezwykle zaangażowany w edukację muzyczną.

• W latach 1956-1993 organizował i prowadził liczne krakowskie chóry, m.in. w Hucie im. Lenina, krakowskich technikach, domach kultury oraz I LO (Chór Nowodworski).

• Pracował jako nauczyciel wychowania muzycznego w krakowskich liceach w latach 1966-1974 oraz 1980-1993.

• Od 1983 do 1994 roku prowadził chór Zespołu Pieśni i Tańca Akademii Górniczo-Hutniczej „Krakus”.

Po przejściu na emeryturę we wrześniu 1994 roku, przez cały czas pozostawał aktywny, współpracując ze swoją macierzystą Operetką Krakowską.

Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 10 września 2005 roku. Został pochowany w Krakowie na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty (część Cmentarza Rakowickiego) jako osoba zasłużona dla Miasta Krakowa.

Wyróżnienia za pracę artystyczną

Szczególnym dowodem uznania dla wieloletniej pracy artystycznej oraz wkładu w rozwój krakowskiej sceny muzycznej było uhonorowanie Zbigniewa Toffel wysokim odznaczeniem państwowym. 

Pod koniec marca 1983 roku, podczas uroczystości jubileuszowych Opery i Operetki w Krakowie odbywających się w gmachu Teatru im. Juliusza Słowackiego, dyrygent został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. 

Oficjalnego aktu dekoracji dokonali ówcześni przedstawiciele władz: przewodniczący Rady Narodowej m. Krakowa Apolinary Kozub oraz prezydent miasta Tadeusz Salwa. Przyznane wyróżnienie stanowiło oficjalne podsumowanie i docenienie jego wielkiego zaangażowania w kształtowanie życia kulturalnego miasta.