Fragment monografii: Historia chóru w X Liceum Ogólnokształcącym (Kraków)

TRANSKRYPCJA TEKSTU

[STRONA 61 ]

Otfinowska, B. Habas. Po wznowieniu działalności koła geograficznego, omawiane koło przekształcono (w roku 1971/72) w szkolne koło PTTK, zajmując się głównie popularyzacją turystyki pieszej (liczne rajdy i zloty turystyczne). W roku 1972/73 młodzież ukończyła kurs społecznej ochrony zabytków I stopnia (z wynikiem bardzo dobrym). W tej fazie koło pracowało pod kierunkiem mgr mgr M. Piechoty, M. Walczaka, W. Tomali.

KOŁO HISTORYCZNE Rozwijało działalność w nowym gmachu szkolnym (od roku 1963/64) pod opieką prof. J. Kwaśniewicza. Główne kierunki działania to: zajęcia o charakterze seminaryjnym, referaty uzupełniane przezroczami, filmem, obejmujące często fragmenty dziejów Krakowa (np. Dzieje UJ, Kraków w okresie jagiellońskim), uprofilowane wycieczki po Krakowie, (Wawel, Stare Miasto, Muzeum Etnograficzne, Sukiennice, Muzeum Lenina), uczęszczanie na wykłady w Muzeum Archeologicznym. W latach siedemdziesiątych kołem kierowali mgr mgr: K. Dobosz, Z. Łabęcka, B. Pytlarz.

KOŁO POLONISTYCZNE Najstarsze obok geograficznego koło X Liceum, działające już w roku 1954/55 pod kierunkiem mgr M. Czuchajowskiej. Początkowo obok zajęć historycznoliterackich (pogadanki o sztuce, środkach literackich), kształtował się zespół dramatyczny, dający pierwsze spektakle teatralne („Marta”, w MDK, „Baśń o Krzysztoforach”), prezentujący się w konkursach recytatorskich, obsługujący szkolne akademie. Działalność koła rozwinęła się po przeprowadzce do nowego gmachu szkolnego (opiekun mgr Z. Białoruska). Objęła ona: spotkania z ludźmi teatru, kina, filmu, telewizji, nauki (np. A. Wajda, L. Herdegen, T. Malak, K. Brandys, St. Lem i wielu innych), przygotowanie okolicznościowych montaży literackich, udział w różnych konkursach (międzyszkolnych, ogólnopolskich) recytatorskich, literackich (np. na recenzje teatralne), filmowych, rozprowadzanie biletów do teatru, kina KDK, MDK, dyskusja nad sztukami i filmami emitowanymi przez telewizję. Działalność ściśle literacka to m. in. zapoznawanie się z pozycjami współczesnej literatury (polskiej i światowej) nie objętymi programem szkolnym, uprawianie twórczości własnej. Godzi się odnotować w tym miejscu głośniejsze sukcesy uczniów (odniesione pod kierunkiem mgr mgr: J. Paszkowskiej i A. Smoleń). W roku szkolnym 1971/72 uczennica B. Bazelich zajęła I miejsce w konkursie czytelniczym na najlepszą recenzję powieści Bratnego „Kolumbowie — rocznik 20”, zorganizowanym przez czasopismo młodzieżowe „Głos Młodzieży”, gdzie wydrukowano jej pracę. W tymże roku nakładem Książki i Wiedzy ukazała się publikacja pt.: „W kręgu sztuki” z serii „Maturzyści mają głos”. Zamieszczono tam 4 referaty wychowanków X Liceum: A. Abramowicza „Przedstaw własne myśli, uczucia i przeżycia, 61

[STRONA 62 ]

jakich dostarczyła ci wystawa malarstwa”, B. Bazelich „Co sądzę o sensie i roli sztuki”, J. Sznajcy „Przedstaw własne myśli, uczucia, przeżycia, których dostarczył ci koncert”, I. Szymalskiej „Przedstaw własne myśli, uczucia, przeżycia, których dostarczył ci teatr” ³⁷. Ostatnią opiekunką była mgr B. Dobrzańska.

KOŁO PLASTYCZNE Istniało ono w dwóch okresach: 1) w latach 1961—1963 oraz 2) w latach siedemdziesiątych. W okresie pierwszym pracowało koło pod kierownictwem prof. M. Czerny. Wykonywano wówczas szereg dekoracji szkolnych trwałych i okolicznościowych, gazetki i tablice dla szkolnych organizacji (np. samorządu), wystawy, zaproszenia itp. Działalność kształcąca — to referaty o sztuce dekoracyjnej, o technikach rysowania w różnych epokach. W latach siedemdziesiątych koncentrowano się na przygotowaniu członków do podjęcia studiów plastycznych, omawiając pewne zagadnienia z historii sztuki, wykonując prace z zakresu malarstwa, grafiki. Dopracowano się znacznych sukcesów — pod kierunkiem prof. A. Srogi — na wystawach prac uczniowskich. Wspomnijmy, iż w konkursie sześciu stolic uczennica M. Olkuska otrzymała nagrodę międzynarodową „Grand Prix” i wyjazd do Moskwy, zaś uczeń J. Ogar w tym samym konkursie za pracę „Lenin w Poroninie” i „Wizja przyszłości” (grafiki) zdobył dwie pierwsze nagrody.

KOŁO MIŁOŚNIKÓW KSIĄŻKI Wykonało wiele prac społecznie użytecznych związanych z porządkowaniem i organizowaniem księgozbioru (zwłaszcza w początkowej fazie funkcjonowania X Liceum, działając pod opieką mgr Z. Białoruskiej), a następnie również i po przeprowadzce do nowej szkoły — pod kierunkiem Z. Zamiejskiej. Pośredniczyło pomiędzy bibliotekarką a ogółem uczniów (w zakresie informacji, aktualizacji kart czytelników itp.). W ostatnich latach, już jako Koło Bibliotekarskie, pracowało pod kierunkiem K. Dzięgiel. Koło organizowało spotkania swoich członków w tzw. grupach dyskusyjnych — omawianie przeczytanej książki lub dyskusje nad obejrzanym filmem czy spektaklem teatralnym.

b) Zespoły artystyczne Działalność artystyczna młodzieży X Liceum posiada już swoją tradycję. Znaczne ożywienie tej działalności obserwujemy po przeprowadzce szkoły do nowego budynku (1963 r.). Niemniej i w trudnej „epoce baraku” przy ul. Krowoderskiej spotykamy jej ślady, zwłaszcza na polu recytator-

³⁷ Archiwum szkolne. Sprawozdanie z działalności pozalekcyjnej 1972/73. 62

[STRONA 63 ]

skim i dramatycznym (jako sekcja koła polonistycznego), widoczne głównie na szkolnych uroczystościach i akademiach. Poczynając od drugiej połowy lat sześćdziesiątych wykrystalizowała się praca w czterech zasadniczych grupach działania: zespole recytatorskim, teatralnym, wokalno-instrumentalnym oraz nieco później chóralnym. Mogą one pochwalić się niejednokrotnie sukcesami na szerszym forum³⁸. Wiele laurów zbierała młodzież liceum w konkursach recytatorskich. I tak w roku 1961/62 uczennica H. Gemblik uzyskała II miejsce w eliminacjach wojewódzkich. W roku szkolnym 1965/66 G. Lis zdobyła III miejsce w ogólnopolskim konkursie recytatorskim w Szczecinie, a w roku następnym I nagrodę w eliminacjach wojewódzkich uzyskał zespół recytatorski za program poetycki „K. I. Gałczyński”. W latach 1968—1972 szereg dalszych uczennic i uczniów zdobywało nagrody i wyróżnienia w tym zakresie, a mianowicie: M. Bazylewicz, J. Podhorecka, M. Andrusiewicz, E. Latoła, K. Wójcicki. Uczennica G. Dyląg otrzymała III miejsce — Srebrną Odznakę Recytatora w roku 1972 oraz w roku następnym uczestniczyła w Eliminacjach Centralnych XIX Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego w Tarnowie. Praca młodzieży skupionej w różnych zespołach teatralnych była zorientowana bardziej na potrzeby szkoły i środowiska aniżeli na zdobywanie nagród. I w tym jednak przypadku X Liceum może się poszczycić wymiernymi w skali województwa, sukcesami, jak np. zdobycie II miejsca w eliminacjach Festiwalu Teatralnego na spektakle „Echa Kultury Antycznej”, „Lenin bliski nam” (opiekunka — Z. Kwiecińska). Przez kilka lat, pod opieką mgr Z. Białoruskiej działał zespół „13-tka”, który występował z programem artystycznym w instytucjach i w zakładach pracy, ciesząc się dużym powodzeniem. Na przełomie lat sześćdziesiątych (1968—1972) zespół teatralny pod kierunkiem mgr M. Buczyńskiej-Skóry pozyskał do współpracy znanych artystów krakowskich — P. Skrzyneckiego, K. Zachwatowicz (scenografia i reżyseria), Z. Koniecznego (kompozycja), co bardzo udoskonaliło pracę zespołu. Brał on udział w uroczystościach szkolnych, jak i pozaszkolnych (np. w TPPR, w Domu Spokojnej Starości, w Artigrafie), wystawiając szereg jednoaktówek m. in. „Zegarek” Szaniawskiego, „Jubileusz”, „Oświadczyny”. Młodzi artyści przygotowywali też wieczory poezji i piosenki radzieckiej (z okazji Rewolucji Październikowej). W latach 1975—1981 w X Liceum funkcjonował kabaret literacki „Beanus”, który wiele swoich programów (związanych zazwyczaj z obchodami ważnych rocznic) prezentował na rzecz środowiska pozaszkolnego (Kuratorium Oświaty i Wychowania, Wydziału Kultury Urzędu Dzielnicowego, Zarządu Krakowskiego TPPR). Warto wspomnieć o programie pt.: „Spacerkiem, spacer-

³⁸ Archiwum szkolne, Sprawozdanie z działalności pozalekcyjnej z 1973/74 r. 63

[STRONA 64 ]

kiem przez Kraków”, wystawiony dla zakładu opiekuńczego (tj. Zjednoczenie Kopalnictwa Surowców Chemicznych), ZBoWiD, Związku Rencistów i Emerytów, Komitetu Osiedlowego. Kabaretem kierował były aktor teatru „Bagatela”, M. Liburski. Wiele osiągnięć zanotował w swojej pracy zespół wokalno-instrumentalny, skupiając się głównie na przygotowaniu programów okolicznościowych słowno-muzycznych. W okresie, gdy kierowała nim mgr L. Dzitko i mgr Z. Kwiecińska (koniec lat sześćdziesiątych) niektórzy jego członkowie odnosili sukcesy indywidualne, jak np. I miejsce H. Maćkowskiej w konkursie śpiewaczym organizowanym przez MDK w 1971 r. W ostatnim okresie opiekowała się zespołem mgr T. Michałowicz. Zespół również wielokrotnie prezentował swój program na rzecz środowiska pozaszkolnego.

Niewiele można natomiast powiedzieć o pracy chóru szkolnego. Była to działalność niezbyt systematyczna, o czym świadczy fakt, iż nie brał on udziału w organizowanych przez KOS co 2 lata przeglądach (za wyjątkiem 1973 r.). Dopiero w roku szk. 1977/78 szkoła podjęła energiczne starania o zorganizowanie 120-osobowego chóru szkolnego, angażując dyrygenta operetki krakowskiej Z. Toffel [w oryginale błąd redakcyjny: Tofela]. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych chór funkcjonował jako kameralny zespół wokalny prowadzony przez mgr Z. Dzitko. Opracowano około 60 pieśni różnego rodzaju: młodzieżowych, żołnierskich, ludowych, patriotycznych itp., wykorzystywanych podczas uroczystości szkolnych (Dzień Nauczyciela, Dzień Kobiet, 1 Maja, zakończenie roku szkolnego).

c) Szkolne koło sportowe Wielokrotnie wspomniane w tej pracy trudności lokalowe szkoły w pierwszym dziesięcioleciu jej istnienia nie pozwoliły na rozwinięcie działalności pozalekcyjnej w zakresie wychowania fizycznego (mgr D. Plebańczyk). W nowym budynku (pod kierunkiem mgr mgr A. Gryglowskiej i L. Mikułowskiej) obserwuje się (po roku 1963) intensyfikację pracy SKS w zakresie kilku specjalności: piłce koszykowej i siatkowej oraz lekkoatletyce. Ta specjalizacja utrzymała się do dzisiaj i w tych też dziedzinach zaznaczyły się liczne sukcesy młodzieży. I tak w drugiej połowie lat sześćdziesiątych dziewczęta pięciokrotnie, poczynając od roku 1966/67, zdobywały mistrzostwo Krakowa w siatkówce, wcześniej zaś (1964/65) zostały wicemistrzyniami w tej dyscyplinie sportu ³⁹. W latach siedemdziesiątych (pod opieką mgr mgr Kafla, Jaksy) wysoka pozycja młodzieży skupionej w sekcjach (zarówno męskich jak i żeńskich) SKS została nadal zachowana, jakkolwiek nie udało się powtórzyć tamtych sukcesów. Jedynie praca sekcji lekkoatletycznej natrafiała w ostatnim okresie na obiektywne trudności (brak zawo-

³⁹ Tamże. 64