Recenzja opery „Król Roger” w Gazecie Południowej (1976)

TRANSKRYPCJA (Pełny tekst recenzji)

19.X.76 GAZETA POŁ.

„Król Roger” w teatrze

W tydzień po premierze „KRÓLA ROGERA” w hallu AGH Krakowski Teatr Muzyczny wystawił operę KAROLA SZYMANOWSKIEGO na scenie Teatru im. Juliusza Słowackiego. To drugie przedstawienie wniosło do inscenizacji „Króla Rogera” nowe wartości, przede wszystkim w sferze scenografii ale także w warstwie muzycznej, w związku z odmiennymi warunkami scenicznymi i akustycznymi. Warto więc jeszcze raz powrócić myślą do spektaklu przygotowanego przez ROBERTA SATANOWSKIEGO.

Scenografia ZOFII WIERCHOWICZ jest jednym z największych atutów tego spektaklu. Jej twórczyni bardzo trafnie odczytała klimat ideowy dzieła Szymanowskiego i wyraziła go w pięknym kształcie plastycznym. Nie było to zadanie łatwe. Libretto i muzyka „Króla Rogera” niosą z sobą różnorakie sugestie stylistyczne. Akcja dzieje się w XII wieku, na dworze władcy Sycylii Rogera II. Atmosfera duchowa wczesnośredniowiecznego katolicyzmu łączy się tu z wpływami kultury arabskiej i bizantyjskiej, ze starożytnym kultem Dionizosa. Muzyka również odbija te sugestie, ale stapia je w jednorodną całość, której istota wykracza już poza wszelkie nawiązania kulturowe i streszcza się raczej w estetyce XX-wiecznego ekspresjonizmu. Wyraża dramat duchowego rozszczepienia między dogmatem i wiarą płynącą wprost z serca, między powinnością i naturą, między religią i miłością.

Wystrój sceny, łącznie z kostiumami zapełniających ją postaci, łączy znakomicie surowość gotyku z bogactwem orientalnego zdobnictwa. Istotna jest tu również dynamika zmian w scenografii, równoległa z metamorfozami postaci Pasterza. Biała

tonacja scenografii w II akcie koresponduje znakomicie ze sceną uwięzienia Pasterza, rozegraną przez reżysera MACIEJA PRUSA w wyraźnej aluzji do idei ukrzyżowania Chrystusa. Uwolnienie się Pasterza-Chrystusa z więzów i „porwanie” Roksany nabiera tu zgoła metafizycznego znaczenia.

Muzyka zabrzmiała w teatrze inaczej — bez owej fascynującej przestrzenności, ale też w znacznie bogatszej i bardziej wyrazistej palecie barw, w całym swoim ekspresjonistycznym dramatyzmie.

Uwagi o odtwórcach partii wokalnych pragnąłbym uzupełnić dwiema refleksjami. Pierwsza dotyczy partii Roksany w wykonaniu JADWIGI GADULANKI. Znakomita śpiewaczka, pozyskana przez Krakowski Teatr Muzyczny, wybija się wśród solistów na pierwszy plan. „Pieśń Roksany” w II akcie wywołuje w słuchaczu gorące wzruszenie — Gadulanka łączy bowiem w swojej sztuce wybitne umiejętności wokalne z głęboko osobistą, szczerą interpretacją. Równie serdeczne słowa chciałbym skierować pod adresem RYSZARDA BROŻKA odtwarzającego postać Pasterza. Ten młody śpiewak poczynił w ciągu ostatnich lat ogromne postępy artystyczne — śpiewa już z całkowitą swobodą, pięknie modeluje barwę i dynamikę głosu, radzi sobie doskonale z wysokimi dźwiękami. Ta partia jest wielkim sukcesem w jego drodze artystycznej. Myślę, że nie bez znaczenia w tym sukcesie było muzyczne kierownictwo Roberta Satanowskiego.

Wspomnę jeszcze, że w wykonaniu „Króla Rogera” uczestniczył Chór Chłopięcy Szkoły Muzycznej im. Mieczysława Karłowicza w Nowej Hucie.

LESZEK POLONY